Voorouderlijke kunstenaar. Roepende van Moeder Aarde. Schepper van inheemse instrumenten en traditionele melodieën.
Medicijnman. Bewaker en muzikant van de heilige ceremonieruimte.
Mijn naam is Jairo Palchukán en ik ben geboren in de Sibundoy-vallei, Putumayo (Colombia). Via mijn ambachtelijke, inheemse ouders leerde ik al vroeg houden van de traditionele klanken, het hout, de lianen, het riet en de zaden die het geluid en de denkwijze van ons eeuwenoude erfgoed vormen. Vanaf jonge leeftijd begon ik kunst, ambacht en muziek te verkennen.
Mijn ontwikkeling als kunstenaar beweegt zich tussen de verre landschappen van de vallei Bengbe Uaman Tabanok in Sibundoy en de grote stad van het hoofdstedelijk district Bogotá. Mijn artistieke, ambachtelijke en muzikale werk is gericht op het oproepen van de rituele ceremonies van de Kamëntsá-gemeenschap en haar traditionele feesten, vooral de Grote Dag (Clestrinye) of het carnaval van vergeving. Mijn kunstwerken en blaas- en slaginstrumenten imiteren de klanken van Moeder Aarde. Ze zijn geïnspireerd en opnieuw vormgegeven als een allegorie op het gezang van de vogels, het fluisteren van de wind, de krachtige stroom van de watervallen en het grote lied van de sjamanen, samen met de wijsheid van de Taitas en Maimas, die hun oude gebruiken en tradities tot op vandaag bewaren.
Voor studie- en onderzoeksdoeleinden richtte ik Taller Putumayo Andino op, waar ik mij volledig toeleg op het ontwerpen, creëren en uitvoeren van muziekinstrumenten, evenals op het maken en onderzoeken van objecten en elementen die Moeder Aarde aanbiedt voor de schepping van voorouderlijke kunstwerken. Putumayo Andino Workshop is een ruimte voor kunst en ontmoeting met culturele tradities, en versterkt zo de educatie van de inheemse bevolking.
In 1985 richtte ik samen met mijn broer William Palchukán Grupo Putumayo op, vanuit onze wens om inheemse melodieën uit het Amazonegebied te bestendigen via voorouderlijke instrumenten, als onderdeel van de culturele nalatenschap die we ontvingen in rituele ceremonies, traditionele feesten en in het ambacht van onze gemeenschappen. Mijn traject wordt door het Kamëntsá-volk sterk gewaardeerd vanwege mijn rol als cultureel drager van kunst en voorouderlijke muziek, en vanwege mijn deelname met ambachtelijk werk aan talloze muzikale evenementen en ambachtelijke tentoonstellingen op lokaal, nationaal en internationaal niveau. Daaronder vallen:
2018, collectieve tentoonstelling in Escuela de Artes y Oficios ESCAROF.
2016, collectieve tentoonstelling in Academia de Artes Guerrero in Bogotá, D.C., met erkenning voor zijn klankrijke, vernieuwende en onderzoekende werk.
2013, winnaar van de stimuleringsprijs voor de 3 beste kunstenaars en ambachtslieden in Bogotá, georganiseerd door IDARTES.
In mijn artistieke presentaties creëer ik een reis die uitnodigt om onze blik opnieuw te richten op voorouderlijk denken. Een reis waarin je, via magische liederen en klanken, de wind (binye), het water (bejay), het vuur (iñe) en de aarde (fshants) voelt: helende krachten en energieën die deel uitmaken van ons bestaan en ons leiden in de kunst van het helen, zodat we in schoonheid kunnen leven met kosmische en spirituele wezens.