Bescheiden hoeder van de poort. Geraffineerde gebedsgever. Boodschapper van de Mbyá Guaraní-erfenis.
Medicijnman. Hoeder en muzikant van de heilige ceremoniële ruimte.
Mijn naam is Karaí Okenda Moreira, al ben ik ook bekend onder mijn doopnaam, Geraldo Moreira. Ik ben spiritueel leider, genezer en pajé van het Mbyá Guaraní-volk uit Brazilië. Het vervult mij met diepe dankbaarheid om de voorouderlijke kennis te mogen delen die ik heb ontvangen via heilige genezingsceremonies, gedragen door een rijke lijn van wijsheid die al vele generaties wordt doorgegeven.
Ik groeide op op het inheemse land Tekoa Mymba Roka, in Biguaçu, Santa Catarina, in het zuiden van Brazilië. Tegenwoordig woon ik met mijn vrouw Kunhatai Yva (Mayra Marsango) en onze zoon Wera Xunu in Tekoa Arandu, in Peruíbe, São Paulo. Ons thuis ligt midden in de ongerepte schoonheid van de Atlantische kustbossen van Brazilië, en mijn leven is diep geworteld in de lessen van de natuur zoals mijn voorouders die hebben doorgegeven.
Ik kom uit een legendarische lijn van pajés. Mijn vader, Werá Tupã (“Elektrische Storm”) (1910–2024), werd vereerd als een van de oudste en meest gerespecteerde Guaraní-sjamanen. Hij zag zelf hoe zijn vader, João Sabino Moreira, 130 jaar werd, en hoe zijn grootvader, Vicente Okenda, de leeftijd van 128 bereikte. Deze uitzonderlijke levensjaren weerspiegelen een bestaan in diepe harmonie met het bos, de spirituele wereld en de heilige medicijnen. Ik draag deze nalatenschap met nederigheid en gratie verder.
Van jongs af aan werd ik ingewijd in de spirituele en medicinale tradities van mijn volk. Inmiddels werk ik al meer dan 20 jaar met Amazonische en Guaraní-plantmedicijnen. Gaandeweg ben ik een brug tussen werelden geworden: ik draag de stemmen van mijn voorouders mee en bouw tegelijk verbindingen op met andere inheemse culturen in heel Amerika, waaronder de Navajo, Lakota, Sioux, Cherokee en Hopi. Daarnaast ben ik leider van de Zonnedans en de Vision Quest, begeleider van de Lakota Inipi-ceremonie en danser van de Eagle Dance.
Binnen onze gemeenschap in Tekoa Arandu begeleid ik de traditionele Vision Quest, een krachtig overgangsritueel dat mensen via afzondering, vasten en diep luisteren opnieuw verbindt met natuur en geest. Dit maakt deel uit van onze missie om onze traditionele praktijken te bewaren en te vernieuwen, op een manier die openstaat voor mensen die komen met een oprecht hart en zuivere intenties.
Ik leid ook heilige rapé-ceremonies in Brazilië en internationaal, zoals bijvoorbeeld die met Avalon in Barcelona, samen met mijn vrouw Kunhatai Yva. Deze ceremonies werken met voorouderlijke tabaksmedicijn als een manier om lichaam en geest te reinigen, opnieuw contact te maken met de heilige adem en leiding aan te roepen van de bosgeesten.
Ik studeerde Pedagogiek en Inheems Wereldbeeld aan de Federal University of Santa Catarina (UFSC). Tegenwoordig geef ik les aan zowel inheemse als niet-inheemse gemeenschappen over de Tupi-Guaraní-taal en kosmologie. Ook nam ik deel aan academisch onderzoek naar hedendaags Guaraní-sjamanisme en de plaats daarvan binnen het bredere gesprek over inheemse identiteit en heling.
Samen met mijn vrouw, die de vrouwelijke kracht van onze stam leidt en verwoordt, verrichten wij cultureel, spiritueel en educatief werk door heel Europa en het Midden-Oosten. Via onze reizen, ceremonies en lessen willen wij vriendschap en wederzijds respect opbouwen tussen ons volk en anderen. Wij delen de helende kennis van onze tradities om de fysieke, mentale, emotionele, spirituele en energetische lagen van het leven te voeden.
Daarnaast werk ik met de traditionele Guaraní-kalender, waarvan ik de ritmes en betekenissen deel via workshops en lessen. We blijven voorouderlijke kennis documenteren en verspreiden via sociale media, zodat deze leringen levend blijven en toegankelijk worden voor nieuwe generaties.
Alles wat ik doe — in ceremonie, onderwijs of genezing — komt voort uit het besef dat het leven heilig is. De medicijnen van het bos, zoals Ayahuasca, de liederen van onze voorouders en de wijsheid van de sterren wijzen mij de weg. Ik bewandel die weg met diepe dankbaarheid en met de wens dat dit werk niet alleen individuen helpt helen, maar ook de Aarde en al onze verwanten.
De Mbyá Guaraní vormen een van de belangrijkste subgroepen van het Guaraní-volk, een inheemse natie met een brede historische aanwezigheid in Zuid-Amerika, waaronder Brazilië, Paraguay, Argentinië, Uruguay en Bolivia. Voor de kolonisatie bewoonden de Guaraní meer dan zestig procent van het huidige Brazilië, toen bekend als Pindorama. Vandaag leven de Mbyá vooral in de Atlantische Woud-regio’s van zuidelijk en zuidoostelijk Brazilië, evenals in Paraguay en Argentinië, waar zij hun culturele en territoriale rechten blijven verdedigen.
De Guaraní zijn een Tupi-sprekend volk, verdeeld in subgroepen zoals de Mbyá, Kaiowá en Ñandeva. Samen vormen zij een continentale natie met diepe culturele, taalkundige en spirituele verbondenheid. Historisch staan zij bekend als reizigers, boodschappers en wegenbouwers, en zij onderhielden contact met verre volkeren zoals de Mapuche in Patagonië, de Inca in de Andes en de Maya in het Caribisch gebied.
Binnen de Mbyá-gemeenschap is taal essentieel voor identiteit. Zij spreken een eigen variant van het Guaraní, met een specifieke klankleer en woordenschat, terwijl velen ook Portugees of Spaans spreken, afhankelijk van hun woonplaats. Mondelinge overdracht vormt de kern van de cultuur: kennis, mythen en gebruiken worden doorgegeven via verhalen, zang en ceremonie. Samenkomsten rond het vuur gaan vaak gepaard met mate en de ceremoniële pijp, de petyngua.
Spiritualiteit doordringt elk aspect van het leven. De Guaraní worden vaak de “theologen van het bos” genoemd vanwege hun verfijnde kosmologie en bewaarde astronomische wijsheid. Rituelen zijn onmisbaar voor de samenhang van de gemeenschap. Een van de belangrijkste is de Ñemongarai, de naamgevingsceremonie voor kinderen tijdens de maïsoogst, waarin een bezoekende sjamaan de goddelijke geest van elk kind herkent en een passende naam geeft.
Culturele expressie leeft voort in kunst, muziek, dans en ambacht. Rituele liederen dienen zowel als onderwijs als als drager van collectief geheugen. Instrumenten zoals fluiten en ratels begeleiden gezangen en dansen die een brug slaan tussen het menselijke en het goddelijke. Deze uitingen zijn vaak afgestemd op landbouwcycli en benadrukken de harmonie tussen mens, natuur en kosmos.
Traditioneel zijn de bestaansmiddelen van de Mbyá geworteld in landbouw, jacht en verzamelen. Zij verbouwen basisgewassen zoals maïs, cassave, bonen, pompoen, pinda’s, zoete aardappelen en watermeloen. Visvangst en jacht spelen ook een belangrijke rol, al zijn die door ontbossing en verlies van voorouderlijk land steeds moeilijker geworden.
Genezing wordt gedragen door de sjamanen, bekend als karaí of opy’guá. Zij gebruiken medicinale planten en rituelen om ziekte te behandelen, onheil te voorkomen en de gemeenschap te ondersteunen. Zowel mannen als vrouwen kunnen deze rol vervullen, waarbij vrouwelijke genezers bekendstaan als kunhã-karaí.