Voor een zoeker kan Osho aanvoelen als datgene waarnaar al die tijd is verlangd. Voor een toegewijde kan hij verschijnen als de totaliteit van het bestaan. En wie hem voor het eerst ontmoet, ervaart hem misschien als een verfrissende wind. Afhankelijk van openheid en innerlijke rijpheid kan hij worden beleefd als filosoof, schrijver of als een toegangspoort naar een geheel andere dimensie van zijn.
“De mens als zodanig is een zoektocht,” zegt Osho. Mensen verlangen naar vervulling, geluk en, in de diepste zin, naar iets wat voorbij verandering, tijd en vergankelijkheid ligt: iets onsterfelijks. Die zoektocht kan bewust of onbewust zijn, maar gaat levenslang door. Toch zoeken veel mensen het op plaatsen waar het nooit te vinden is en ook nooit zal zijn: in rijkdom, macht, seks, roem of intensiteit, of juist in de tegenovergestelde uitersten, zoals armoede, celibaat, anonimiteit of verveling.
Door de geschiedenis van het menselijk bewustzijn heen hebben vele verlichte meesters steun geboden aan die zoektocht. Krishna, Shiva, Jezus, Boeddha, Laotse en Rumi zijn slechts enkele namen uit een lange traditie van leraren die de mensheid blijven inspireren. En toch wordt de mensheid nog steeds gekenmerkt door wreedheid, egoïsme, uitbuiting, oorlog en diepe onvrede. Osho vraagt waarom dit na duizenden jaren nog steeds zo is, en benadrukt dat het antwoord existentieel moet zijn.
Volgens deze beschrijving bereikte Osho verlichting op 21 maart 1953. Wat hem bijzonder maakt, is de omvang van zijn bijdrage: 647 boektitels, waarvan er ongeveer 50 nog van het Hindi naar het Engels vertaald moeten worden, en meer dan 650 nieuwe methoden om energie te transformeren, met het onderbewuste te werken en in meditatie de stilte van de geest te ontdekken. Hij sprak duizenden uren lang tot mensen uit Oost en West en behandelde daarbij alle aspecten van het menselijk leven: liefde, relaties, onderwijs, dood, creativiteit, kunst, muziek, psychologie, gezondheid, kinderen, chakra’s, vorige levens en de methoden om deze te verkennen.
Zijn leer biedt ook praktische wegen om lijden om te zetten in gelukzaligheid en vrijheid — of dat lijden zich nu toont als eenzaamheid, zinloosheid, machteloosheid, angst, depressie, ziekte of sterfelijkheid. Hij benadrukte authenticiteit, innerlijke centrering en een volledige omarming van het leven, zonder lichaam, plezier, seks, vreugde, liefde, dans of viering af te wijzen. Voor Osho is meditatie de belangrijkste weg van deze viering, vooral voor moderne mensen die vaak rusteloos, gespannen en sterk met het denken geïdentificeerd zijn.
Daarnaast sprak hij diepgaand over wat het betekent om discipel te zijn van een verlichte meester, en hoe leiding ontvangen kan worden, of de meester nu fysiek aanwezig is of niet. Zijn werk put uit zen, tantra, boeddhisme, soefisme, hindoeïsme, vedanta, yoga en esoterische wetenschappen, en opent vergeten bronnen van wijsheid op een frisse manier. Zijn spreken wordt niet gezien als informatie, maar als darshan: het levende delen van waarheid en aanwezigheid.
Osho betekent “de oceaan”, en dat beeld weerspiegelt de grootsheid die met zijn leer wordt geassocieerd. Volgens hem kan, als zelfs één procent van de mensheid zich tot meditatie wendt, het bewustzijn van de wereld veranderen. In een tijd van diepe crisis zag hij meditatie als een wezenlijk antwoord voor de toekomst van de mensheid.